شرح مسئله و اهداف شرکت برای تعریف پروژه

با رشد سریع بازار رمزارزها در ایران و افزایش حجم معاملات در صرافی‌های داخلی، یکی از چالش‌های اصلی نهادهای مالی و نظارتی، عدم وجود سازوکار شفاف برای محاسبه و اخذ مالیات از فعالیت‌های مرتبط با دارایی‌های دیجیتال است. تاکنون هیچ سامانه رسمی برای پایش تراکنش‌ها، تفکیک انواع درآمدهای رمزارزی و محاسبه خودکار مالیات وجود ندارد.

فعالیت کاربران در صرافی‌های داخلی، کیف پول‌های غیرمتمرکز و بازارهای P2P، موجب شده شفافیت مالیاتی در این حوزه از بین برود. در حالی که کشورهای پیشرو در حوزه رمزارز (مانند انگلستان، کره جنوبی و استرالیا) سامانه‌های RegTech (فناوری تنظیم‌گری هوشمند) را برای کنترل خودکار و محاسبه مالیات رمزارزها توسعه داده‌اند، در ایران این حوزه همچنان فاقد بستر نظارتی فناورانه است.

هدف از تعریف این پروژه، طراحی و پیاده‌سازی سامانه هوشمند محاسبه مالیات رمزارزی بر بستر فناوری‌های تحلیل داده، بلاک‌چین و هوش مصنوعی است. این سامانه به نهادهای مالیاتی، صرافی‌ها و کاربران کمک می‌کند تا بر اساس نوع تراکنش، سود و زیان واقعی و قوانین مالیاتی کشور، مالیات قابل پرداخت را به‌صورت دقیق و خودکار محاسبه کنند.

اهداف کلان پروژه عبارت‌اند از:

• ایجاد زیرساخت RegTech برای رصد و تحلیل تراکنش‌های رمزارزی
  
  
• طراحی موتور محاسبه مالیات بر اساس نوع فعالیت (تجاری، سرمایه‌گذاری، ماینینگ، کارمزدی و…)
  
  
• تدوین مدل انطباق‌پذیر با قوانین مالیاتی ایران
  
  
• اتصال به سامانه‌های مالیاتی، بانکی و صرافی‌های رمزارزی
  
  
• افزایش شفافیت، اعتماد و انضباط مالی در بازار دارایی‌های دیجیتال
  
  

چالش‌های فنی و تخصصی پروژه

1. عدم وجود استاندارد رسمی برای طبقه‌بندی درآمد رمزارزی: در قوانین مالیاتی ایران هنوز دسته‌بندی مشخصی برای درآمدهای رمزارزی وجود ندارد. بنابراین فاز نخست پروژه باید به تحقیق تطبیقی در مدل‌های مالیاتی کشور‌های دارای قانون‌گذاری (مانند OECD، HMRC، IRS) اختصاص یابد.
   
   
2. تحلیل خودکار تراکنش‌ها و محاسبه سود و زیان: با توجه به تنوع کیف پول‌ها و شبکه‌ها، طراحی الگوریتم‌هایی برای استخراج و تحلیل داده‌های زنجیره (On-chain Analysis) و محاسبه سود تحقق‌یافته یا تحقق‌نیافته بسیار مهم است.
   
   
3. طراحی ماژول تطبیق با صرافی‌ها و کیف پول‌ها: سامانه باید قابلیت اتصال API به پلتفرم‌های تبادل رمزارز داخلی و بین‌المللی (مانند Nobitex، Bitpin و Binance) را داشته باشد تا تراکنش‌ها به‌صورت خودکار همگام شوند.
   
   
4. الگوریتم‌های تشخیص فرار مالیاتی و تطبیق کاربر: توسعه مدل‌های هوش مصنوعی برای شناسایی الگوهای مشکوک، رفتارهای غیرمعمول و تراکنش‌های دورزننده قوانین (Anti-Tax Evasion Detection) بخش مهمی از تحقیق پروژه است.
   
   
5. چالش در حفظ حریم خصوصی و امنیت داده: داده‌های کاربران باید به‌صورت رمزنگاری‌شده ذخیره شوند و دسترسی به اطلاعات فقط برای نهادهای مجاز (مانند سازمان امور مالیاتی و بانک مرکزی) ممکن باشد.
   
   
6. یکپارچگی با قوانین متغیر: با توجه به احتمال تغییر در مقررات مالیاتی کشور، سیستم باید به‌صورت ماژولار و قانون‌محور طراحی شود تا امکان به‌روزرسانی سریع قواعد محاسبه مالیات وجود داشته باشد.
   
   

فازهای عملیاتی پیشنهادی:

• فاز ۱: تحقیق تطبیقی قوانین مالیاتی رمزارز در کشورهای منتخب و تدوین مدل بومی ایران
  
  
• فاز ۲: طراحی معماری فنی سامانه RegTech و مدل داده تراکنش‌های رمزارزی
  
  
• فاز ۳: توسعه موتور محاسبه مالیات و الگوریتم‌های تحلیل سود و زیان
  
  
• فاز ۴: اتصال به API صرافی‌ها و کیف پول‌های داخلی
  
  
• فاز ۵: آزمون، اعتبارسنجی داده‌ها و ارزیابی امنیت و دقت سامانه
  
  

نوآوری محصول نسبت به محصولات مشابه در کشور/شرکت

1. اولین سامانه RegTech مالیاتی در حوزه رمزارز ایران: این پروژه نخستین زیرساخت فناورانه رسمی برای پایش، تحلیل و محاسبه مالیات رمزارزها در کشور خواهد بود.
   
   
2. ترکیب فناوری‌های بلاک‌چین و هوش مصنوعی در تنظیم‌گری: سامانه با تحلیل داده‌های زنجیره، الگوهای معاملاتی و رفتار کاربران، امکان محاسبه دقیق مالیات را فراهم می‌کند.
   
   
3. مدل بومی مالیات رمزارز: الگوریتم محاسبه مالیات بر اساس قوانین مالیاتی کشور طراحی می‌شود و از روش‌های بین‌المللی (FIFO، LIFO، Average Cost) برای محاسبه سود استفاده می‌کند.
   
   
4. شفافیت و قابلیت ممیزی بلادرنگ: تمامی تراکنش‌ها و محاسبات مالیاتی در زنجیره بلاک‌چین ثبت و غیرقابل‌تغییر خواهند بود، بنابراین امکان بررسی و حسابرسی در هر زمان وجود دارد.
   
   
5. اتصال با سامانه‌های رسمی کشور: پشتیبانی از اتصال با سامانه‌های مالیاتی، بانکی و صرافی‌های داخلی از طریق Gateway امن و API استاندارد.
   
   
6. افزایش اعتماد کاربران و کاهش مناقشات مالیاتی: با ارائه گزارش شفاف از مبنای محاسبه مالیات و تاریخچه تراکنش‌ها، اختلاف میان کاربران و سازمان امور مالیاتی کاهش می‌یابد.
   
   

مقیاس پروژه

مقیاس فنی: در مرحله نخست، پروژه به‌صورت پایلوت در همکاری با چند صرافی داخلی و سازمان امور مالیاتی اجرا می‌شود. پس از ارزیابی عملکرد و تطبیق با الزامات قانونی، به سطح ملی گسترش می‌یابد و قابلیت اتصال به تمام پلتفرم‌های رمزارزی داخلی و خارجی را پیدا می‌کند.

مقیاس اقتصادی: این سامانه می‌تواند سالانه میلیاردها تومان درآمد مالیاتی شفاف برای دولت ایجاد کند و در عین حال با شفاف‌سازی بازار رمزارز، زمینه توسعه فعالیت‌های قانونمند را فراهم آورد.

کاربران نهایی:

• سازمان امور مالیاتی کشور برای نظارت و محاسبه مالیات رمزارزی
  
  
• صرافی‌ها و پلتفرم‌های رمزارزی برای اعلام و ثبت خودکار تراکنش‌ها
  
  
• کاربران حقیقی و حقوقی فعال در حوزه رمزارز برای گزارش مالیاتی شخصی
  
  

تأثیر کلان:

• افزایش شفافیت در بازار رمزارز و جلوگیری از فرار مالیاتی
  
  
• ایجاد بستر داده‌ای برای تصمیم‌گیری‌های کلان اقتصادی و نظارتی
  
  
• تقویت رویکرد RegTech در ساختار مالی ایران
  
  
• فراهم‌سازی بستر قانونی برای توسعه بازار رمزارز تحت نظارت رسمی
  
  

جمع‌بندی فازبندی پیشنهادی پروژه

فاز	عنوان فاز	خروجی کلیدی	نوع فعالیت
۱	تحقیق تطبیقی مدل‌های مالیاتی رمزارز در جهان	گزارش تحقیق و مدل بومی‌سازی‌شده قوانین ایران	Research
۲	طراحی معماری فنی و مدل داده RegTech رمزارزی	نقشه فنی سامانه و پروتکل ارتباطی با صرافی‌ها	Design
۳	توسعه موتور محاسبه مالیات و الگوریتم تحلیل تراکنش	ماژول تحلیلی و مالیاتی مبتنی بر بلاک‌چین	Development
۴	اتصال به API صرافی‌ها و کیف پول‌ها	زیرساخت همگام‌سازی تراکنش‌ها و ثبت خودکار داده	Integration
۵	تست، امنیت و ارزیابی عملکرد سامانه	گزارش ارزیابی فنی و مدل تجاری قابل استقرار	Validation

ملاحظات چارچوب پروپوزال ارسالی:

نگاه ماژولار و فازبندی:

به توجه به نوع تامین مالی پروژه که مبتنی بر اعتبار مالیاتی بانک مرکزی که عطف به تفاهم نامه بانک مرکزی و معاونت علمی ریاست جمهوری است، پروپوزال تهیه شده باید ساختار فازبندی شده و ماژولار داشته باشد و برای بازه زمانی یک ساله طراحی شده باشد و از سوی دیگر خروجی های هر فاز یا ماژول قابل اندازه گیری و بررسی باشد. از این رو ساختار فازبندی پیشنهادی در RFP موجود ارائه شده است با توجه به دانش و تجربه شرکت ارسال کننده پروپوزال، قابلیت بهبود و اصلاح دارد.

نگاه مالی مبتنی بر تحقیق و توسعه:

باتوجه به ماهیت R&D این پروژه و اهمیت سهم تحقیق برای نوآوری نسبت به راهکارهای موجود در بازار یا نمونه های بین المللی، باید بیش از 40 درصد ارزش پروژه باید برای مصارف مربوط به تحقیقات مورد نیاز برای توسعه محصول باشد. میزان سطح نوآوری و بخشی از محصول / پروژه که نسبت به راهکارهای حال حاضر نوآورانه است، تصریح و شفاف شود.

سرفصل هزینه کرد موردپذیرش:

باتوجه به نوع تامین مالی پروژه، باید محل مصرف منابع تامین شده عطف به آیین نامه های معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برای پروژه های R&D در موضوعات ذیل باشد:

• تهیه و اجاره فضای کار اختصاصی تحقیق و توسعه: هزینه اجاره فضای تحقیق و توسعه با اولویت استقرار در زیست بوم نوآوری متناسب با پروژه تحقیق و توسعه

• ماشین آلات و تجهیزات: معادل استهلاک سالیانه ماشین آلات و تجهیزات در صورتی که نصب و راه اندازی شده باشد.

• نیروی انسانی : معادل حقوق و مزایای مندرج در لیست بیمه تامین اجتماعی برای نیروی انسانی مستقیم در پروژه های تحقیق و توسعه تا سقف حداکثر دستمزد مشمول کسر حق بیمه 

• مواد اولیه و قطعات مصرفی : مواد اجزاء و قطعات به میزان متناسب برای تولید آزمایشی به تعداد محدود برای ساخت نمونه اولیه و به میزان به کار رفته برای ساخت واحد آزمایشی

• تاییدیه ها و استانداردها: 

• هزینه آزمون ها و تست ها برای تحقیق و توسعه 

• استانداردهای ویژه و اختصاصی بر روی محصولات و خدمات مرتبط با پروژه مورد نظر 

• هزینه ثبت پتنت بین المللی  

• همکاری فناورانه: هزینه کرد قرارداد با شرکت های دانش بنیان و فناور دانشگاه ها و مراکز پژوهشی با تایید دبیرخانه و در چارچوب سرفصل های مورد تایید هزینه کرد در پروژه های تحقیق و توسعه

در پروپوزال ارسالی، پیشنهاد کلی نسبت به ساختار هزینه اعلام گردد.

 

تدقیق فازهای عملیاتی و ساختار هزینه کرد پس از ارزیابی شرکت های درخواست دهنده، با مشارکت ذینفعان بانک مرکزی و ناظران پروژه در همکاری با شرکت انجام خواهد شد.

شرح مسئله و اهداف شرکت برای تعریف پروژه

در نظام‌های حقوقی و مالی سنتی، تنظیم، امضا و اجرای قراردادها فرآیندی زمان‌بر، پرهزینه و متکی بر اعتماد میان طرفین است. بسیاری از اختلافات حقوقی ناشی از عدم شفافیت در تعهدات طرفین یا عدم امکان اثبات اجرای مفاد قرارداد به‌صورت دقیق است. در ایران نیز با وجود پیشرفت در دیجیتالی‌سازی فرآیندهای حقوقی، هنوز زیرساختی برای ایجاد و اجرای قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) وجود ندارد که بتواند اجرای خودکار، امن و قابل استناد تعهدات را تضمین کند.

فناوری بلاک‌چین (Blockchain) با ویژگی‌هایی مانند شفافیت، غیرقابل‌تغییر بودن و حذف واسطه‌های غیرضروری، بستری مناسب برای تحول در حوزه حقوقی و قراردادی فراهم کرده است. در این بستر، می‌توان قراردادها را در قالب کدهای دیجیتال تعریف کرد تا در صورت وقوع شرایط از پیش تعیین‌شده، مفاد قرارداد به‌صورت خودکار اجرا شوند.

هدف از تعریف این پروژه، ایجاد سکوی بومی برای تنظیم، ثبت، و اجرای قراردادهای حقوقی مبتنی بر بلاک‌چین است که بتواند در چارچوب قوانین ایران و با انطباق با الزامات بانک مرکزی، قوه قضائیه و نهادهای تنظیم‌گر، امکان انعقاد قراردادهای قابل استناد و خوداجرا را برای سازمان‌ها، شرکت‌ها و اشخاص فراهم کند.

اهداف کلان پروژه عبارت‌اند از:

• توسعه زیرساخت بومی قراردادهای هوشمند سازگار با قوانین داخلی
  
  
• تسهیل انعقاد قراردادهای مالی، بانکی، بیمه‌ای و تجاری به‌صورت دیجیتال
  
  
• کاهش هزینه‌های حقوقی و افزایش شفافیت در تعهدات طرفین
  
  
• امکان ثبت زمان، مکان، امضا و مفاد قرارداد در زنجیره بلاک‌چین برای جلوگیری از جعل و انکار
  
  
• فراهم‌سازی ابزارهایی برای یکپارچگی با سامانه‌های احراز هویت (مانند سامانه سیام و امضای دیجیتال ملی)
  
  

این سکوی حقوقی می‌تواند به‌عنوان یکی از پایه‌های تحول دیجیتال در نظام حقوقی کشور عمل کند و به توسعه خدمات نوینی در حوزه RegTech و GovTech منجر شود.

چالش‌های فنی و تخصصی پروژه

1. تطبیق قراردادهای هوشمند با چارچوب حقوقی ایران: قوانین فعلی، قراردادهای دیجیتال را به‌صورت محدود می‌پذیرند. پروژه باید در فاز نخست، مطالعه تطبیقی بین‌المللی و بومی‌سازی مفاهیم Smart Legal Contracts را انجام دهد تا سازگار با قانون تجارت الکترونیک و آیین دادرسی مدنی باشد.
   
   
2. توسعه زبان توصیف قراردادهای هوشمند: طراحی زبان یا ساختار داده‌ای برای ترجمه بندهای قراردادی به کدهای اجرایی یکی از چالش‌های کلیدی است. این زبان باید ترکیبی از منطق حقوقی و قواعد برنامه‌نویسی باشد.
   
   
3. امنیت و صحت اجرای قراردادها: در قراردادهای خوداجرا، هر خطا در کد می‌تواند منجر به زیان مالی شود. لذا طراحی ماژول‌های نظارتی، تأیید کد (Code Audit) و سازوکار بازبینی قبل از استقرار ضروری است.
   
   
4. احراز هویت و امضای دیجیتال طرفین: اتصال پلتفرم به زیرساخت‌های رسمی کشور مانند امضای دیجیتال، سامانه شاهکار و سامانه سیام برای تأیید اصالت طرفین ضروری است.
   
   
5. مدیریت حریم خصوصی و ذخیره امن داده‌های قراردادی: برخی مفاد قرارداد باید محرمانه بماند. لذا باید از مدل ذخیره‌سازی ترکیبی استفاده شود (Metadata روی زنجیره و محتوای قرارداد در فضای رمزنگاری‌شده خارج از زنجیره).
   
   
6. چالش فنی در طراحی ماژول‌های کاربردی:
   
   
   • فاز ۱: تحقیق و طراحی مدل مفهومی قراردادهای هوشمند بومی
     
     
   • فاز ۲: توسعه هسته بلاک‌چینی و زبان تعریف قرارداد
     
     
   • فاز ۳: پیاده‌سازی ماژول امضای دیجیتال و احراز هویت کاربران
     
     
   • فاز ۴: طراحی رابط کاربری و موتور اجرای خودکار قراردادها
     
     
   • فاز ۵: آزمون حقوقی، امنیتی و ارزیابی تطبیق با مقررات
     
     

نوآوری محصول نسبت به محصولات مشابه در کشور/شرکت

1. اولین سکوی بومی قرارداد هوشمند سازگار با قوانین ایران: در حال حاضر هیچ پلتفرم رسمی و بومی در ایران برای تنظیم و اجرای قراردادهای هوشمند وجود ندارد. این پروژه نخستین نمونه زیرساخت حقوقی دیجیتال با پشتوانه فنی بلاک‌چین خواهد بود.
   
   
2. نوآوری در زبان ترکیبی حقوقی–فنی: طراحی زبانی که بندهای قراردادی را به کد اجرایی تبدیل کند (Legal Script Language) نوآوری کلیدی این پروژه است.
   
   
3. ادغام با سیستم احراز هویت ملی و امضای دیجیتال: امکان تأیید اصالت طرفین از طریق سامانه‌های ملی و ثبت اثر زمانی (Timestamp) قرارداد در زنجیره بلاک‌چین.
   
   
4. قراردادهای خوداجرا در اکوسیستم بانکی و مالی: اجرای خودکار شرایطی مانند پرداخت اقساط، آزادسازی وثیقه یا انتقال مالکیت دارایی در صورت تحقق بندهای قراردادی.
   
   
5. شفافیت و قابلیت نظارت حقوقی: نهادهای نظارتی می‌توانند بدون مداخله در محتوا، از صحت، زمان و اجرای قرارداد اطمینان حاصل کنند.
   
   
6. امکان توسعه به کاربردهای حقوقی گسترده‌تر: این پلتفرم می‌تواند پایه‌ای برای خدماتی نظیر داوری دیجیتال، اوراق بهادار هوشمند و ثبت مالکیت دیجیتال باشد.
   
   

مقیاس پروژه

مقیاس فنی: در فاز نخست، پروژه می‌تواند برای قراردادهای مالی ساده میان دو طرف (مثلاً قرارداد وام، اجاره یا پیمانکاری) در محیط آزمایشی اجرا شود و پس از تأیید، به قراردادهای پیچیده‌تر در سطح بانکی و سازمانی گسترش یابد.

مقیاس اقتصادی: توسعه قراردادهای هوشمند باعث کاهش هزینه‌های حقوقی و تسریع در معاملات می‌شود. پیش‌بینی می‌شود با استقرار کامل پلتفرم، هزینه‌های مرتبط با دادرسی و اختلافات قراردادی تا ۴۰٪ کاهش یابد.

کاربران نهایی:

• بانک‌ها، مؤسسات مالی و بیمه‌ها برای قراردادهای خودکار
  
  
• کسب‌وکارها و فین‌تک‌ها برای تنظیم قراردادهای سریع و معتبر
  
  
• نهادهای حقوقی و نظارتی برای نظارت بر فرایندهای قراردادی
  
  

تأثیر کلان:

• ارتقای شفافیت در نظام حقوقی و مالی کشور
  
  
• تسهیل تجارت الکترونیکی و کاهش منازعات حقوقی
  
  
• حرکت به سمت دولت هوشمند و عدالت دیجیتال
  
  
• ایجاد زیرساخت اعتماد حقوقی مبتنی بر فناوری در سطح ملی
  
  

جمع‌بندی فازبندی پیشنهادی پروژه

فاز	عنوان فاز	خروجی کلیدی	نوع فعالیت
۱	تحقیق و طراحی مدل مفهومی قرارداد هوشمند بومی	گزارش تحقیق و مدل مفهومی بومی‌سازی‌شده	Research
۲	توسعه هسته بلاک‌چینی و زبان تعریف قرارداد	ماژول فنی ثبت و اجرای قراردادها	Development
۳	اتصال به امضای دیجیتال و سامانه احراز هویت ملی	زیرساخت اعتبارسنجی و تأیید اصالت طرفین	Integration
۴	طراحی رابط کاربری و موتور اجرای خودکار قراردادها	پلتفرم عملیاتی و داشبورد مدیریت قراردادها	Implementation
۵	آزمون حقوقی و ارزیابی تطبیق با مقررات	گزارش نهایی و مدل تجاری قابل استقرار	Validation

ملاحظات چارچوب پروپوزال ارسالی:

نگاه ماژولار و فازبندی:

به توجه به نوع تامین مالی پروژه که مبتنی بر اعتبار مالیاتی بانک مرکزی که عطف به تفاهم نامه بانک مرکزی و معاونت علمی ریاست جمهوری است، پروپوزال تهیه شده باید ساختار فازبندی شده و ماژولار داشته باشد و برای بازه زمانی یک ساله طراحی شده باشد و از سوی دیگر خروجی های هر فاز یا ماژول قابل اندازه گیری و بررسی باشد. از این رو ساختار فازبندی پیشنهادی در RFP موجود ارائه شده است با توجه به دانش و تجربه شرکت ارسال کننده پروپوزال، قابلیت بهبود و اصلاح دارد.

نگاه مالی مبتنی بر تحقیق و توسعه:

باتوجه به ماهیت R&D این پروژه و اهمیت سهم تحقیق برای نوآوری نسبت به راهکارهای موجود در بازار یا نمونه های بین المللی، باید بیش از 40 درصد ارزش پروژه باید برای مصارف مربوط به تحقیقات مورد نیاز برای توسعه محصول باشد. میزان سطح نوآوری و بخشی از محصول / پروژه که نسبت به راهکارهای حال حاضر نوآورانه است، تصریح و شفاف شود.

سرفصل هزینه کرد موردپذیرش:

باتوجه به نوع تامین مالی پروژه، باید محل مصرف منابع تامین شده عطف به آیین نامه های معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برای پروژه های R&D در موضوعات ذیل باشد:

• تهیه و اجاره فضای کار اختصاصی تحقیق و توسعه: هزینه اجاره فضای تحقیق و توسعه با اولویت استقرار در زیست بوم نوآوری متناسب با پروژه تحقیق و توسعه

• ماشین آلات و تجهیزات: معادل استهلاک سالیانه ماشین آلات و تجهیزات در صورتی که نصب و راه اندازی شده باشد.

• نیروی انسانی : معادل حقوق و مزایای مندرج در لیست بیمه تامین اجتماعی برای نیروی انسانی مستقیم در پروژه های تحقیق و توسعه تا سقف حداکثر دستمزد مشمول کسر حق بیمه 

• مواد اولیه و قطعات مصرفی : مواد اجزاء و قطعات به میزان متناسب برای تولید آزمایشی به تعداد محدود برای ساخت نمونه اولیه و به میزان به کار رفته برای ساخت واحد آزمایشی

• تاییدیه ها و استانداردها: 

• هزینه آزمون ها و تست ها برای تحقیق و توسعه 

• استانداردهای ویژه و اختصاصی بر روی محصولات و خدمات مرتبط با پروژه مورد نظر 

• هزینه ثبت پتنت بین المللی  

• همکاری فناورانه: هزینه کرد قرارداد با شرکت های دانش بنیان و فناور دانشگاه ها و مراکز پژوهشی با تایید دبیرخانه و در چارچوب سرفصل های مورد تایید هزینه کرد در پروژه های تحقیق و توسعه

در پروپوزال ارسالی، پیشنهاد کلی نسبت به ساختار هزینه اعلام گردد.

 

تدقیق فازهای عملیاتی و ساختار هزینه کرد پس از ارزیابی شرکت های درخواست دهنده، با مشارکت ذینفعان بانک مرکزی و ناظران پروژه در همکاری با شرکت انجام خواهد شد.

شرح مسئله و اهداف شرکت برای تعریف پروژه

در نظام مالی ایران، اعتبارسنجی مشتریان و بنگاه‌ها عمدتاً بر پایه داده‌های بانکی و سوابق محدود تسهیلاتی انجام می‌شود. این مدل سنتی، به‌دلیل وابستگی به اطلاعات ناقص و غیر به‌روز، توانایی شناسایی دقیق رفتار مالی مشتریان را ندارد و منجر به عدم دسترسی بخش بزرگی از جامعه به تسهیلات و خدمات مالی می‌شود.

از سوی دیگر، ظهور فناوری‌های نوین مانند بلاک‌چین (Blockchain) و هوش مصنوعی (Artificial Intelligence) فرصت ایجاد نسل جدیدی از مدل‌های اعتبارسنجی را فراهم کرده است که مبتنی بر داده‌های توزیع‌شده، شفاف و غیرقابل‌دستکاری هستند. با استفاده از این فناوری‌ها، می‌توان داده‌های غیرمالی مانند تراکنش‌های کیف پول دیجیتال، رفتار خرید در سوپر‌اپلیکیشن‌ها، داده‌های اپراتوری، و حتی تعاملات تجاری در شبکه‌های مالی را به شاخص‌های قابل اندازه‌گیری برای اعتبارسنجی تبدیل کرد.

هدف از تعریف این پروژه، طراحی و توسعه پلتفرم اعتبارسنجی بومی مبتنی بر بلاک‌چین و هوش مصنوعی است که بتواند با جمع‌آوری، تجمیع و تحلیل داده‌های چندمنبعی، مدل‌های اعتبارسنجی هوشمند، شفاف و مقاوم در برابر جعل داده ایجاد کند.

اهداف کلان پروژه عبارت‌اند از:

• طراحی مدل‌های یادگیری ماشین برای تحلیل الگوهای رفتاری و مالی کاربران
  
  
• استفاده از بلاک‌چین برای ثبت و به‌اشتراک‌گذاری امن داده‌های اعتبارسنجی میان نهادهای مالی
  
  
• ایجاد زیرساخت داده‌ای قابل‌اعتماد و غیرقابل‌دستکاری برای امتیازدهی اعتباری
  
  
• توسعه مدل‌های ترکیبی اعتبارسنجی شامل داده‌های مالی، تراکنشی و غیربانکی
  
  
• افزایش شمول مالی از طریق فراهم‌سازی امکان اعتباردهی به افراد بدون سابقه بانکی
  
  

چالش‌های فنی و تخصصی پروژه

1. تجمیع و همگام‌سازی داده‌های چندمنبعی: داده‌های مالی، مخابراتی، تجاری و اجتماعی در سامانه‌های متفاوت ذخیره شده‌اند. ایجاد ساختار استاندارد و قابل‌اعتماد برای تبادل این داده‌ها از طریق بلاک‌چین، یک چالش فنی و نهادی جدی است.
   
   
2. طراحی مدل داده بلاک‌چینی برای اعتبارسنجی: باید مشخص شود چه نوع داده‌هایی بر روی زنجیره ذخیره شوند (on-chain) و چه داده‌هایی خارج از زنجیره (off-chain) نگهداری شوند تا هم امنیت و هم کارایی تضمین شود.
   
   
3. آموزش مدل‌های هوش مصنوعی بر داده‌های رمزنگاری‌شده: با توجه به الزامات حفظ حریم خصوصی، استفاده از روش‌هایی مانند Federated Learning یا Privacy-preserving AI برای آموزش مدل‌ها بر داده‌های غیرمتمرکز ضروری است.
   
   
4. ارزیابی صحت و اصالت داده‌ها: در معماری بلاک‌چینی، هر داده باید از نظر منبع و اعتبار تأیید شود. این نیازمند توسعه قراردادهای هوشمند برای تأیید و مهر زمانی (Timestamping) داده‌ها است.
   
   
5. طراحی شاخص‌های بومی اعتبارسنجی: برخلاف مدل‌های غربی که عمدتاً بر رفتار کارت اعتباری تکیه دارند، در ایران باید شاخص‌هایی مبتنی بر پرداخت‌های موبایلی، رفتار خرید دیجیتال، اشتراک‌گذاری داده در پلتفرم‌های فین‌تک و تعامل با خدمات اپراتوری طراحی شوند.
   
   
6. چالش توازن میان شفافیت و حریم خصوصی: در سیستم‌های بلاک‌چینی، داده‌ها شفاف و دائمی هستند؛ اما باید از رمزنگاری پیشرفته و سطوح دسترسی تفکیک‌شده استفاده شود تا اطلاعات شخصی کاربران فاش نشود.
   
   

فازهای عملیاتی پیشنهادی:

• فاز ۱: تحقیق در مدل‌های جهانی اعتبارسنجی مبتنی بر داده‌های غیرسنتی و طراحی معماری مفهومی
  
  
• فاز ۲: طراحی شبکه بلاک‌چین خصوصی برای ذخیره و تبادل داده‌های اعتبارسنجی
  
  
• فاز ۳: توسعه الگوریتم‌های یادگیری ماشین و مدل‌های هوش مصنوعی برای امتیازدهی
  
  
• فاز ۴: طراحی API برای اتصال نهادهای مالی و فین‌تک‌ها به شبکه اعتبارسنجی
  
  
• فاز ۵: ارزیابی عملکرد، تست امنیت داده و توسعه نسخه قابل‌استقرار در سطح ملی
  
  

نوآوری محصول نسبت به محصولات مشابه در کشور/شرکت

1. اولین مدل ترکیبی اعتبارسنجی مبتنی بر بلاک‌چین و هوش مصنوعی در ایران: پروژه با تلفیق دو فناوری کلیدی، مدلی از اعتبارسنجی غیرمتمرکز و قابل اعتماد ارائه می‌دهد که داده‌ها در زنجیره ثبت و تحلیل می‌شوند.
   
   
2. اعتبارسنجی رفتاری بر پایه داده‌های غیربانکی: برخلاف سامانه‌های موجود مانند شرکت مشاوره رتبه‌بندی اعتباری ایران که صرفاً داده بانکی را تحلیل می‌کنند، این پلتفرم از داده‌های اپراتوری، پرداخت موبایلی، و تعاملات دیجیتال نیز استفاده می‌کند.
   
   
3. شفافیت و قابلیت ردیابی داده‌ها: ثبت تاریخچه داده‌های اعتبارسنجی در بلاک‌چین باعث جلوگیری از دستکاری، تکرار یا حذف سوابق اعتباری می‌شود.
   
   
4. استفاده از هوش مصنوعی تطبیقی: مدل‌های یادگیری ماشین به‌صورت مستمر از داده‌های جدید یاد می‌گیرند و در بازه‌های زمانی مشخص به‌روزرسانی می‌شوند تا دقت امتیازدهی افزایش یابد.
   
   
5. مدل نظارت هوشمند (RegTech): سیستم قابلیت ارائه گزارش‌های تحلیلی بلادرنگ به بانک مرکزی و نهادهای نظارتی را دارد تا روند ریسک اعتباری به‌صورت پویا ارزیابی شود.
   
   
6. قابلیت همکاری با سایر پلتفرم‌های مالی: این زیرساخت می‌تواند به‌عنوان پایه‌ای برای خدماتی مانند وام‌دهی دیجیتال (Digital Lending)، بیمه هوشمند (InsurTech) و پرداخت اعتباری (Buy Now Pay Later) مورد استفاده قرار گیرد.
   
   

مقیاس پروژه

مقیاس فنی: در فاز اول، پروژه می‌تواند در مقیاس محدود بین چند نهاد مالی، اپراتور و پلتفرم فین‌تک اجرا شود و پس از ارزیابی عملکرد، در مقیاس ملی توسعه یابد. ساختار ماژولار آن امکان اتصال سایر ذی‌نفعان (بانک‌ها، بیمه‌ها، نهادهای اعتبارسنجی) را در آینده فراهم می‌کند.

مقیاس اقتصادی: اجرای این پروژه باعث افزایش دقت در تخصیص منابع اعتباری، کاهش نکول تسهیلات، و گسترش دسترسی به اعتبار برای اقشار بدون سابقه بانکی می‌شود. در بلندمدت، می‌تواند به بهبود شاخص شمول مالی (Financial Inclusion) کشور منجر شود.

کاربران نهایی:

• بانک‌ها و مؤسسات اعتباری برای ارزیابی ریسک مشتریان
  
  
• شرکت‌های فین‌تک و BNPL برای تصمیم‌گیری در اعطای اعتبار
  
  
• نهادهای ناظر برای تحلیل وضعیت اعتباری بازار
  
  

تأثیر کلان:

• افزایش شفافیت در نظام مالی و جلوگیری از جعل سوابق اعتباری
  
  
• گسترش دسترسی به تسهیلات خرد و کاهش تبعیض اطلاعاتی
  
  
• توسعه بازار اعتبار مبتنی بر داده و هوش مصنوعی
  
  
• تقویت زیرساخت بومی اعتماد دیجیتال در نظام اقتصادی کشور
  
  

جمع‌بندی فازبندی پیشنهادی پروژه

فاز	عنوان فاز	خروجی کلیدی	نوع فعالیت
۱	مطالعه تطبیقی مدل‌های جهانی اعتبارسنجی هوشمند	گزارش تحلیلی و مدل مفهومی بومی	Research
۲	طراحی شبکه بلاک‌چین خصوصی برای داده‌های اعتبارسنجی	معماری شبکه، نودها و پروتکل امنیتی	Design
۳	توسعه الگوریتم‌های یادگیری ماشین و امتیازدهی هوشمند	مدل‌های AI و ماژول تحلیل داده	Development
۴	طراحی API و لایه اتصال نهادهای مالی	پلتفرم اشتراک داده و خدمات اعتبارسنجی	Integration
۵	ارزیابی عملکرد، تست امنیت و استقرار ملی	گزارش نهایی عملکرد و مدل تجاری	Validation

ملاحظات چارچوب پروپوزال ارسالی:

نگاه ماژولار و فازبندی:

به توجه به نوع تامین مالی پروژه که مبتنی بر اعتبار مالیاتی بانک مرکزی که عطف به تفاهم نامه بانک مرکزی و معاونت علمی ریاست جمهوری است، پروپوزال تهیه شده باید ساختار فازبندی شده و ماژولار داشته باشد و برای بازه زمانی یک ساله طراحی شده باشد و از سوی دیگر خروجی های هر فاز یا ماژول قابل اندازه گیری و بررسی باشد. از این رو ساختار فازبندی پیشنهادی در RFP موجود ارائه شده است با توجه به دانش و تجربه شرکت ارسال کننده پروپوزال، قابلیت بهبود و اصلاح دارد.

نگاه مالی مبتنی بر تحقیق و توسعه:

باتوجه به ماهیت R&D این پروژه و اهمیت سهم تحقیق برای نوآوری نسبت به راهکارهای موجود در بازار یا نمونه های بین المللی، باید بیش از 40 درصد ارزش پروژه باید برای مصارف مربوط به تحقیقات مورد نیاز برای توسعه محصول باشد. میزان سطح نوآوری و بخشی از محصول / پروژه که نسبت به راهکارهای حال حاضر نوآورانه است، تصریح و شفاف شود.

سرفصل هزینه کرد موردپذیرش:

باتوجه به نوع تامین مالی پروژه، باید محل مصرف منابع تامین شده عطف به آیین نامه های معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برای پروژه های R&D در موضوعات ذیل باشد:

• تهیه و اجاره فضای کار اختصاصی تحقیق و توسعه: هزینه اجاره فضای تحقیق و توسعه با اولویت استقرار در زیست بوم نوآوری متناسب با پروژه تحقیق و توسعه

• ماشین آلات و تجهیزات: معادل استهلاک سالیانه ماشین آلات و تجهیزات در صورتی که نصب و راه اندازی شده باشد.

• نیروی انسانی : معادل حقوق و مزایای مندرج در لیست بیمه تامین اجتماعی برای نیروی انسانی مستقیم در پروژه های تحقیق و توسعه تا سقف حداکثر دستمزد مشمول کسر حق بیمه 

• مواد اولیه و قطعات مصرفی : مواد اجزاء و قطعات به میزان متناسب برای تولید آزمایشی به تعداد محدود برای ساخت نمونه اولیه و به میزان به کار رفته برای ساخت واحد آزمایشی

• تاییدیه ها و استانداردها: 

• هزینه آزمون ها و تست ها برای تحقیق و توسعه 

• استانداردهای ویژه و اختصاصی بر روی محصولات و خدمات مرتبط با پروژه مورد نظر 

• هزینه ثبت پتنت بین المللی  

• همکاری فناورانه: هزینه کرد قرارداد با شرکت های دانش بنیان و فناور دانشگاه ها و مراکز پژوهشی با تایید دبیرخانه و در چارچوب سرفصل های مورد تایید هزینه کرد در پروژه های تحقیق و توسعه

در پروپوزال ارسالی، پیشنهاد کلی نسبت به ساختار هزینه اعلام گردد.

 

تدقیق فازهای عملیاتی و ساختار هزینه کرد پس از ارزیابی شرکت های درخواست دهنده، با مشارکت ذینفعان بانک مرکزی و ناظران پروژه در همکاری با شرکت انجام خواهد شد.

شرح مسئله و اهداف شرکت برای تعریف پروژه

زنجیره تأمین مالی (Supply Chain Finance) یکی از حیاتی‌ترین حوزه‌های اقتصاد مدرن است که امکان تأمین اعتبار، مدیریت پرداخت‌ها و ردیابی تراکنش‌ها میان تولیدکنندگان، توزیع‌کنندگان، خریداران و تأمین‌کنندگان را فراهم می‌کند. با وجود اهمیت بالای SCF، در ایران ساختارهای مالی زنجیره تأمین همچنان بر پایه روش‌های سنتی و مبتنی بر اسناد کاغذی، ارتباطات غیرشفاف و فرآیندهای دستی اداره می‌شوند.

مشکلاتی مانند تأخیر در پرداخت‌ها، جعل اسناد، عدم هماهنگی میان بانک‌ها و تأمین‌کنندگان، و نبود شفافیت در زنجیره تأمین منجر به افزایش هزینه و ریسک در سیستم مالی کشور شده است. از سوی دیگر، به‌دلیل فقدان سازوکار داده‌محور برای تحلیل جریان مالی زنجیره‌ها، بانک‌ها در تخصیص اعتبار به شرکت‌های کوچک و متوسط با دشواری روبه‌رو هستند.

هدف از تعریف این پروژه، طراحی و پیاده‌سازی سکوی بومی زنجیره تأمین مالی مبتنی بر فناوری بلاک‌چین است تا با استفاده از شفافیت و قابلیت ردیابی بلاک‌چین، اعتماد، کارایی و سرعت در فرآیندهای مالی زنجیره تأمین افزایش یابد. این پروژه بخشی از برنامه کلان فرانیک در توسعه فناوری‌های مالی زیرساختی است که می‌تواند به‌صورت گسترده در صنایع تولیدی، تجاری و بانکی کشور مورد استفاده قرار گیرد.

اهداف کلیدی پروژه شامل:

• ایجاد زیرساخت شفاف برای تأمین مالی و تسویه زنجیره تأمین
  
  
• جلوگیری از جعل، دوباره‌کاری و اسناد تکراری از طریق ثبت در بلاک‌چین
  
  
• افزایش سرعت تأمین اعتبار برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط (SMEs)
  
  
• اتصال زنجیره‌های تأمین به ریال دیجیتال و سامانه‌های بانکی
  
  
• فراهم‌سازی داده‌های معتبر برای تحلیل ریسک و تصمیم‌گیری اعتباری
  
  

چالش‌های فنی و تخصصی پروژه

1. طراحی معماری بلاک‌چینی متناسب با ساختار اقتصادی ایران: انتخاب نوع شبکه (Private / Consortium Blockchain) و طراحی مدل اجماع با توازن میان شفافیت، سرعت و امنیت از چالش‌های اصلی است.
   
   
2. هماهنگی با نهادهای مالی و بانکی: ادغام سامانه‌های بانکی (مانند سامانه‌های تسویه، اعتبارسنجی و ضمانت‌نامه) با بستر بلاک‌چین نیازمند طراحی APIهای استاندارد و پروتکل‌های امنیتی دقیق است.
   
   
3. مدیریت حریم خصوصی و محرمانگی اطلاعات تجاری: با توجه به حساسیت داده‌های تأمین‌کنندگان، باید از فناوری‌های رمزنگاری پیشرفته (مانند Zero-Knowledge Proofs) برای حفظ محرمانگی در عین شفافیت تراکنش‌ها استفاده شود.
   
   
4. یکپارچگی داده‌های عملیاتی و مالی: اتصال داده‌های تولید، انبار، حمل‌ونقل و مالی در زنجیره تأمین از چالش‌های کلیدی است. این کار نیازمند طراحی لایه داده (Data Layer) مشترک و استانداردسازی داده‌ها میان سازمان‌هاست.
   
   
5. قابلیت مقیاس‌پذیری و عملکرد بالا: سیستم باید توانایی پردازش هزاران تراکنش در دقیقه را داشته باشد. این امر نیاز به طراحی Hybrid Blockchain (ترکیب بلاک‌چین خصوصی و عمومی) دارد.
   
   
6. طراحی ماژول‌های مرحله‌ای توسعه:
   
   
   • فاز ۱: تحلیل زنجیره‌های تأمین منتخب در صنایع هدف و تدوین مدل مالی SCF
     
     
   • فاز ۲: طراحی معماری فنی و مدل داده بلاک‌چینی
     
     
   • فاز ۳: توسعه قراردادهای هوشمند برای ثبت و تأیید تراکنش‌ها
     
     
   • فاز ۴: اتصال به سامانه‌های بانکی، ERP و ریال دیجیتال
     
     
   • فاز ۵: تست، بهینه‌سازی و استقرار عملیاتی در محیط واقعی
     
     

نوآوری محصول نسبت به محصولات مشابه در کشور/شرکت

1. اولین سکوی SCF بومی بر بستر بلاک‌چین: این پروژه نخستین تلاش رسمی برای پیاده‌سازی زنجیره تأمین مالی شفاف و دیجیتال در کشور با فناوری Distributed Ledger است.
   
   
2. ایجاد اعتماد میان ذی‌نفعان بدون نیاز به واسطه‌های سنتی: تمامی طرف‌ها (تولیدکننده، توزیع‌کننده، بانک و مشتری نهایی) در شبکه ثبت می‌شوند و اسناد مالی آن‌ها به صورت رمزنگاری‌شده در زنجیره نگهداری می‌شود.
   
   
3. نوآوری در اتصال زنجیره مالی به ریال دیجیتال: امکان پرداخت خودکار و تسویه آنی از طریق ریال دیجیتال یا کیف پول‌های بانکی فراهم می‌شود که شفافیت مالی را افزایش می‌دهد.
   
   
4. طراحی الگوریتم امتیازدهی تأمین‌کنندگان: با استفاده از داده‌های بلاک‌چین، شاخص‌هایی مانند سابقه پرداخت، عملکرد تحویل و پایداری نقدینگی تحلیل و به مدل‌های اعتبارسنجی افزوده می‌شود.
   
   
5. ایجاد لایه نظارت بلادرنگ (RegTech Layer): نهادهای ناظر مانند بانک مرکزی می‌توانند جریان مالی و زنجیره تأمین را در لحظه پایش کنند بدون اینکه به اطلاعات محرمانه شرکت‌ها دسترسی مستقیم داشته باشند.
   
   
6. امکان گسترش به سطح منطقه‌ای: با توجه به قابلیت تبادل داده استاندارد، این زیرساخت می‌تواند در تجارت منطقه‌ای (مانند اتحادیه اقتصادی اوراسیا) به‌کار گرفته شود.
   
   

مقیاس پروژه

مقیاس فنی: پروژه در فاز نخست می‌تواند در صنعت منتخب (مانند زنجیره تأمین مواد غذایی یا دارویی) به‌صورت پایلوت اجرا شود و سپس در مقیاس ملی و چندبخشی توسعه یابد.

مقیاس اقتصادی: پیاده‌سازی موفق SCF مبتنی بر بلاک‌چین می‌تواند میانگین زمان تأمین اعتبار را از چند هفته به چند ساعت کاهش دهد و هزینه‌های عملیاتی را تا ۳۰٪ پایین آورد.

کاربران نهایی:

• بانک‌ها و مؤسسات مالی برای تسهیلات زنجیره تأمین
  
  
• تولیدکنندگان، توزیع‌کنندگان و شرکت‌های لجستیک
  
  
• نهادهای نظارتی (بانک مرکزی، وزارت صمت) برای پایش جریان مالی
  
  

تأثیر کلان:

• افزایش شفافیت در اقتصاد و کاهش تقلب و فساد
  
  
• بهبود دسترسی بنگاه‌های کوچک و متوسط به اعتبار
  
  
• کاهش فشار نقدینگی در زنجیره‌های تولیدی کشور
  
  
• ارتقای بهره‌وری اقتصادی و حرکت به سمت اقتصاد دیجیتال امن
  
  

جمع‌بندی فازبندی پیشنهادی پروژه

فاز	عنوان فاز	خروجی کلیدی	نوع فعالیت
۱	تحلیل و مدل‌سازی زنجیره تأمین مالی منتخب	مستند تحلیل جریان مالی و مدل مفهومی SCF	Research
۲	طراحی معماری فنی و مدل داده بلاک‌چینی	نقشه فنی، مدل اجماع و طراحی شبکه	Design
۳	توسعه قراردادهای هوشمند برای تراکنش‌های SCF	ماژول ثبت و تأیید اسناد مالی	Development
۴	اتصال به سامانه‌های بانکی و ریال دیجیتال	لایه پرداخت و تسویه خودکار	Integration
۵	آزمون، بهینه‌سازی و استقرار عملیاتی	گزارش ارزیابی عملکرد و مدل تجاری	Validation

ملاحظات چارچوب پروپوزال ارسالی:

نگاه ماژولار و فازبندی:

به توجه به نوع تامین مالی پروژه که مبتنی بر اعتبار مالیاتی بانک مرکزی که عطف به تفاهم نامه بانک مرکزی و معاونت علمی ریاست جمهوری است، پروپوزال تهیه شده باید ساختار فازبندی شده و ماژولار داشته باشد و برای بازه زمانی یک ساله طراحی شده باشد و از سوی دیگر خروجی های هر فاز یا ماژول قابل اندازه گیری و بررسی باشد. از این رو ساختار فازبندی پیشنهادی در RFP موجود ارائه شده است با توجه به دانش و تجربه شرکت ارسال کننده پروپوزال، قابلیت بهبود و اصلاح دارد.

نگاه مالی مبتنی بر تحقیق و توسعه:

باتوجه به ماهیت R&D این پروژه و اهمیت سهم تحقیق برای نوآوری نسبت به راهکارهای موجود در بازار یا نمونه های بین المللی، باید بیش از 40 درصد ارزش پروژه باید برای مصارف مربوط به تحقیقات مورد نیاز برای توسعه محصول باشد. میزان سطح نوآوری و بخشی از محصول / پروژه که نسبت به راهکارهای حال حاضر نوآورانه است، تصریح و شفاف شود.

سرفصل هزینه کرد موردپذیرش:

باتوجه به نوع تامین مالی پروژه، باید محل مصرف منابع تامین شده عطف به آیین نامه های معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برای پروژه های R&D در موضوعات ذیل باشد:

• تهیه و اجاره فضای کار اختصاصی تحقیق و توسعه: هزینه اجاره فضای تحقیق و توسعه با اولویت استقرار در زیست بوم نوآوری متناسب با پروژه تحقیق و توسعه

• ماشین آلات و تجهیزات: معادل استهلاک سالیانه ماشین آلات و تجهیزات در صورتی که نصب و راه اندازی شده باشد.

• نیروی انسانی : معادل حقوق و مزایای مندرج در لیست بیمه تامین اجتماعی برای نیروی انسانی مستقیم در پروژه های تحقیق و توسعه تا سقف حداکثر دستمزد مشمول کسر حق بیمه 

• مواد اولیه و قطعات مصرفی : مواد اجزاء و قطعات به میزان متناسب برای تولید آزمایشی به تعداد محدود برای ساخت نمونه اولیه و به میزان به کار رفته برای ساخت واحد آزمایشی

• تاییدیه ها و استانداردها: 

• هزینه آزمون ها و تست ها برای تحقیق و توسعه 

• استانداردهای ویژه و اختصاصی بر روی محصولات و خدمات مرتبط با پروژه مورد نظر 

• هزینه ثبت پتنت بین المللی  

• همکاری فناورانه: هزینه کرد قرارداد با شرکت های دانش بنیان و فناور دانشگاه ها و مراکز پژوهشی با تایید دبیرخانه و در چارچوب سرفصل های مورد تایید هزینه کرد در پروژه های تحقیق و توسعه

در پروپوزال ارسالی، پیشنهاد کلی نسبت به ساختار هزینه اعلام گردد.

 

تدقیق فازهای عملیاتی و ساختار هزینه کرد پس از ارزیابی شرکت های درخواست دهنده، با مشارکت ذینفعان بانک مرکزی و ناظران پروژه در همکاری با شرکت انجام خواهد شد.