شرح مسئله و اهداف شرکت برای تعریف پروژه

با گسترش سریع فناوری‌های مالی غیرمتمرکز (DeFi) و ظهور شبکه‌های متنوع بلاک‌چینی مانند Ethereum، BNB Chain و Tron، مسئله‌ی انتقال امن، سریع و شفاف دارایی‌ها میان شبکه‌های مختلف به یکی از چالش‌های بنیادین در دنیای بلاک‌چین تبدیل شده است. این مشکل، که به «جزیره‌ای بودن بلاک‌چین‌ها» شناخته می‌شود، مانع از شکل‌گیری یک اکوسیستم منسجم و یکپارچه برای خدمات مالی غیرمتمرکز شده است.

در شرایط فعلی، کاربران ایرانی برای انتقال دارایی میان شبکه‌ها ناچارند از پل‌های خارجی مانند Wormhole، LayerZero یا Multichain استفاده کنند. این سرویس‌ها به‌دلیل تحریم‌ها، ریسک امنیتی بالا و احتمال مسدود شدن دارایی‌ها، گزینه‌ای مطمئن برای بازار داخلی محسوب نمی‌شوند.

هدف از تعریف این پروژه، ایجاد یک پل بلاک‌چینی بومی برای انتقال دارایی‌های دیجیتال بین شبکه‌های مختلف است که با معماری ایمن، مقیاس‌پذیر و قابل نظارت، زیرساخت لازم برای تعامل میان اکوسیستم‌های مالی غیرمتمرکز داخلی و بین‌المللی را فراهم کند. این پروژه می‌تواند به‌عنوان هسته‌ی ارتباطی سکوی خدمات DeFi ایران عمل کند و در آینده به ریال دیجیتال و پلتفرم‌های بانکی نیز متصل شود.

اهداف کلان پروژه عبارت‌اند از:

• تحقیق و طراحی معماری پل بلاک‌چینی بومی (Blockchain Bridge Architecture)
  
  
• ایجاد قابلیت انتقال توکن‌ها و دارایی‌های دیجیتال میان شبکه‌های مختلف با امنیت بالا
  
  
• توسعه الگوریتم‌های اعتبارسنجی و اجماع برای اطمینان از اصالت تراکنش‌ها
  
  
• پشتیبانی از کیف پول‌های داخلی و اتصال به پلتفرم‌های DeFi بومی
  
  
• فراهم‌سازی چارچوب فنی برای همکاری با نهادهای نظارتی در کنترل تراکنش‌ها و جلوگیری از پولشویی
  
  

در نهایت، این پروژه گامی استراتژیک برای استقلال فناوری مالی کشور محسوب می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری اکوسیستم خدمات مالی مبتنی بر Web3 در چارچوب بومی و قانونی باشد.

چالش‌های فنی و تخصصی پروژه

1. امنیت تراکنش‌های میان‌زنجیره‌ای: پل‌های بلاک‌چینی در معرض خطرات متعددی از جمله هک، دستکاری گره‌ها (Node Compromise) و حملات Replay هستند. طراحی مکانیسم امنیتی چندلایه با استفاده از رمزنگاری پیشرفته (Threshold Signatures، MultiSig) ضروری است.
   
   
2. یکپارچگی داده و اجماع چندزنجیره‌ای: ایجاد سازوکاری برای تأیید متقابل تراکنش‌ها میان زنجیره‌های مختلف نیازمند تحقیق در زمینه پروتکل‌های Cross-chain Consensus است.
   
   
3. چالش در طراحی ساختار ماژولار و قابل بومی‌سازی: باید معماری پروژه به‌گونه‌ای باشد که امکان افزودن شبکه‌های جدید یا حذف شبکه‌های ناسازگار بدون تغییر ساختار اصلی فراهم شود.
   
   
4. تحریم‌ها و محدودیت دسترسی به شبکه‌های بین‌المللی: لازم است در طراحی فنی، پل بر بستر زیرساخت داخلی و با پروتکل‌های متن‌باز (Open-source) اجرا شود تا به سرویس‌های خارجی وابستگی نداشته باشد.
   
   
5. نیاز به سازوکار نظارتی بومی: پروژه باید از طریق ایجاد یک لایه نظارت هوشمند (RegTech Layer) برای تطبیق تراکنش‌ها با مقررات بانک مرکزی و مبارزه با پولشویی (AML/KYC) قابل کنترل باشد.
   
   
6. چالش‌های کارایی و هزینه تراکنش: در طراحی اولیه باید الگوریتم‌های بهینه برای کاهش هزینه Gas و افزایش سرعت انتقال در شبکه‌های داخلی و عمومی بررسی و پیاده‌سازی شوند.
   
   

فازهای عملیاتی پیشنهادی:

• فاز ۱: تحقیق و طراحی معماری مفهومی پل بلاک‌چینی بومی
  
  
• فاز ۲: توسعه نمونه اولیه میان‌زنجیره‌ای برای دو شبکه داخلی و عمومی (مثلاً بین بلاک‌چین بومی و Ethereum Testnet)
  
  
• فاز ۳: طراحی لایه امنیت و اعتبارسنجی چندگانه
  
  
• فاز ۴: اتصال به کیف پول‌های بومی و پلتفرم DeFi داخلی
  
  
• فاز ۵: آزمون کارایی، امنیت و استقرار نسخه نهایی در Sandbox نظارتی
  
  

نوآوری محصول نسبت به محصولات مشابه در کشور/شرکت

1. اولین پل بلاک‌چینی بومی با نظارت قانونی: در حالی که اغلب پل‌های جهانی فاقد نظارت قانونی و تابع مقررات خاصی نیستند، این پروژه مدل جدیدی از پل میان‌زنجیره‌ای را طراحی می‌کند که هم غیرمتمرکز است و هم از نظارت حاکمیتی پشتیبانی می‌کند.
   
   
2. طراحی مدل اجماع ترکیبی: ترکیب الگوریتم‌های اجماع Proof of Authority و Byzantine Fault Tolerance برای اطمینان از صحت تراکنش‌ها و جلوگیری از حملات مخرب.
   
   
3. نوآوری در اتصال به ریال دیجیتال و دارایی‌های واقعی: این پل می‌تواند انتقال دارایی‌های توکنیزه‌شده واقعی (مانند اوراق یا سپرده‌های بانکی دیجیتال) را بین زنجیره‌ها ممکن کند.
   
   
4. قابلیت انطباق با سیاست‌های امنیت داده داخلی: با استفاده از معماری Edge-Blockchain، داده‌های حساس درون کشور باقی می‌مانند و فقط هش رمزنگاری‌شده در زنجیره‌های خارجی ثبت می‌شود.
   
   
5. امکان توسعه خدمات مالی جدید: این پل زیرساختی برای توسعه سرویس‌هایی نظیر وام‌دهی غیرمتمرکز میان‌زنجیره‌ای، بازارهای مشتقه دیجیتال و تبادل دارایی‌های هوشمند فراهم می‌کند.
   
   

مقیاس پروژه

مقیاس فنی: این پروژه در فاز نخست می‌تواند به‌صورت پایلوت بین دو شبکه (یکی بومی و یکی بین‌المللی) اجرا شود و سپس به بیش از پنج زنجیره مختلف توسعه یابد. ساختار ماژولار آن امکان ادغام با اکوسیستم‌های داخلی مانند ریال دیجیتال و سکوی DeFi ملی را فراهم می‌کند.

مقیاس اقتصادی: ایجاد این پل به شکل‌گیری بازارهای مالی جدید در کشور کمک می‌کند. با تسهیل جابجایی دارایی‌های دیجیتال و حذف واسطه‌ها، نقدینگی در اکوسیستم فین‌تک افزایش می‌یابد و هزینه تراکنش‌ها کاهش می‌یابد.

کاربران نهایی:

• توسعه‌دهندگان فین‌تک برای پیاده‌سازی سرویس‌های میان‌زنجیره‌ای
  
  
• صرافی‌های رمزارزی داخلی و شرکت‌های پرداخت دیجیتال
  
  
• بانک مرکزی و نهادهای نظارتی برای پایش دارایی‌های دیجیتال
  
  

تأثیر کلان:

• ایجاد زیرساخت ملی تعامل میان بلاک‌چین‌های بومی و جهانی
  
  
• تقویت استقلال فناوری مالی کشور در حوزه Web3
  
  
• افزایش امنیت و شفافیت تراکنش‌های دارایی‌های دیجیتال
  
  
• زمینه‌سازی برای صادرات فناوری مالی بومی به کشورهای منطقه
  
  

جمع‌بندی فازبندی پیشنهادی پروژه

فاز	عنوان فاز	خروجی کلیدی	نوع فعالیت
۱	تحقیق و طراحی معماری مفهومی پل بلاک‌چینی	مدل مفهومی تعامل میان‌زنجیره‌ای	Research
۲	توسعه نمونه اولیه میان‌زنجیره‌ای	پل آزمایشی بین دو شبکه بلاک‌چینی	Development
۳	طراحی لایه امنیت و اعتبارسنجی چندگانه	زیرساخت امن برای انتقال دارایی‌ها	R&D
۴	اتصال به کیف پول و سکوی DeFi داخلی	ماژول تبادل و انتقال توکن	Integration
۵	آزمون و استقرار نهایی	استقرار در Sandbox نظارتی و گزارش ارزیابی امنیتی	Validation

ملاحظات چارچوب پروپوزال ارسالی:

نگاه ماژولار و فازبندی:

به توجه به نوع تامین مالی پروژه که مبتنی بر اعتبار مالیاتی بانک مرکزی که عطف به تفاهم نامه بانک مرکزی و معاونت علمی ریاست جمهوری است، پروپوزال تهیه شده باید ساختار فازبندی شده و ماژولار داشته باشد و برای بازه زمانی یک ساله طراحی شده باشد و از سوی دیگر خروجی های هر فاز یا ماژول قابل اندازه گیری و بررسی باشد. از این رو ساختار فازبندی پیشنهادی در RFP موجود ارائه شده است با توجه به دانش و تجربه شرکت ارسال کننده پروپوزال، قابلیت بهبود و اصلاح دارد.

نگاه مالی مبتنی بر تحقیق و توسعه:

باتوجه به ماهیت R&D این پروژه و اهمیت سهم تحقیق برای نوآوری نسبت به راهکارهای موجود در بازار یا نمونه های بین المللی، باید بیش از 40 درصد ارزش پروژه باید برای مصارف مربوط به تحقیقات مورد نیاز برای توسعه محصول باشد. میزان سطح نوآوری و بخشی از محصول / پروژه که نسبت به راهکارهای حال حاضر نوآورانه است، تصریح و شفاف شود.

سرفصل هزینه کرد موردپذیرش:

باتوجه به نوع تامین مالی پروژه، باید محل مصرف منابع تامین شده عطف به آیین نامه های معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برای پروژه های R&D در موضوعات ذیل باشد:

• تهیه و اجاره فضای کار اختصاصی تحقیق و توسعه: هزینه اجاره فضای تحقیق و توسعه با اولویت استقرار در زیست بوم نوآوری متناسب با پروژه تحقیق و توسعه

• ماشین آلات و تجهیزات: معادل استهلاک سالیانه ماشین آلات و تجهیزات در صورتی که نصب و راه اندازی شده باشد.

• نیروی انسانی : معادل حقوق و مزایای مندرج در لیست بیمه تامین اجتماعی برای نیروی انسانی مستقیم در پروژه های تحقیق و توسعه تا سقف حداکثر دستمزد مشمول کسر حق بیمه 

• مواد اولیه و قطعات مصرفی : مواد اجزاء و قطعات به میزان متناسب برای تولید آزمایشی به تعداد محدود برای ساخت نمونه اولیه و به میزان به کار رفته برای ساخت واحد آزمایشی

• تاییدیه ها و استانداردها: 

• هزینه آزمون ها و تست ها برای تحقیق و توسعه 

• استانداردهای ویژه و اختصاصی بر روی محصولات و خدمات مرتبط با پروژه مورد نظر 

• هزینه ثبت پتنت بین المللی  

• همکاری فناورانه: هزینه کرد قرارداد با شرکت های دانش بنیان و فناور دانشگاه ها و مراکز پژوهشی با تایید دبیرخانه و در چارچوب سرفصل های مورد تایید هزینه کرد در پروژه های تحقیق و توسعه

در پروپوزال ارسالی، پیشنهاد کلی نسبت به ساختار هزینه اعلام گردد.

 

تدقیق فازهای عملیاتی و ساختار هزینه کرد پس از ارزیابی شرکت های درخواست دهنده، با مشارکت ذینفعان بانک مرکزی و ناظران پروژه در همکاری با شرکت انجام خواهد شد.