شرح مسئله و اهداف شرکت برای تعریف پروژه

در سال‌های اخیر، تأمین مالی جمعی (Crowdfunding) به‌عنوان یکی از مؤثرترین ابزارهای تأمین سرمایه برای استارتاپ‌ها، پروژه‌های نوآورانه، و کسب‌وکارهای خرد در جهان شناخته شده است. این مدل با حذف واسطه‌های سنتی (مانند بانک‌ها و صندوق‌های سرمایه‌گذاری)، امکان جمع‌آوری منابع مالی از جمعی از سرمایه‌گذاران خرد را فراهم می‌کند.

با وجود رشد سریع استارتاپ‌ها و پروژه‌های نوآورانه در ایران، نبود یک زیرساخت شفاف، امن و غیرمتمرکز برای تأمین مالی جمعی باعث شده بسیاری از پروژه‌های نوآورانه به دلیل دشواری جذب سرمایه یا عدم اعتماد عمومی به سیستم‌های متمرکز، به مرحله اجرا نرسند.

در حالی که در سطح جهانی پلتفرم‌هایی مانند Kickstarter، Indiegogo، و Gitcoin با استفاده از فناوری بلاک‌چین و قراردادهای هوشمند شفافیت و اعتماد را به فرآیند جذب سرمایه تزریق کرده‌اند، در ایران هنوز مدل‌های Crowdfunding به‌صورت محدود، بسته و متمرکز اجرا می‌شوند.

هدف از تعریف این پروژه، طراحی و توسعه‌ی سامانه تأمین مالی غیرمتمرکز بومی مبتنی بر بلاک‌چین و قراردادهای هوشمند است که بتواند به‌صورت شفاف و ایمن، سرمایه‌گذاران و صاحبان پروژه‌ها را به یکدیگر متصل کند و فرآیند تأمین مالی، تخصیص منابع و بازپرداخت‌ها را به‌صورت خودکار و قابل نظارت انجام دهد.

اهداف کلان پروژه عبارت‌اند از:

• طراحی زیرساخت شفاف و امن برای تأمین مالی جمعی پروژه‌های فناورانه و نوآورانه
  
  
• استفاده از قراردادهای هوشمند جهت تضمین اجرای شرایط توافق و جلوگیری از سوءاستفاده
  
  
• ایجاد بستر غیرمتمرکز برای مشارکت کاربران در پروژه‌ها بدون وابستگی به واسطه‌های مالی
  
  
• فراهم‌سازی امکان ردیابی، نظارت و گزارش‌دهی شفاف برای نهادهای ناظر
  
  
• تسهیل جذب سرمایه برای استارتاپ‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان و طرح‌های ملی
  
  

 

چالش‌های فنی و تخصصی پروژه

1. طراحی معماری بلاک‌چینی و قراردادهای هوشمند Crowdfunding: باید قراردادهای هوشمندی طراحی شوند که شرایط جمع‌آوری سرمایه، قفل شدن وجوه، تحقق اهداف پروژه و آزادسازی منابع را به‌صورت خودکار مدیریت کنند.
   
   
2. مدیریت ریسک و جلوگیری از کلاهبرداری: سیستم باید دارای ماژول اعتبارسنجی پروژه‌ها، رتبه‌بندی تیم‌های مجری و نظارت بر پیشرفت باشد تا از سوءاستفاده یا شکست غیرضروری طرح‌ها جلوگیری شود.
   
   
3. رعایت الزامات قانونی و مالیاتی: پلتفرم باید با قوانین مالی کشور، مقررات بانک مرکزی و سازمان بورس (در صورت جمع‌آوری سرمایه عمومی) سازگار باشد و امکان گزارش‌دهی رسمی برای نهادهای ناظر را فراهم کند.
   
   
4. احراز هویت کاربران و پروژه‌ها (KYC/KYB): با استفاده از زیرساخت‌های احراز هویت دیجیتال (نظیر سامانه سیام یا شاهکار)، هویت سرمایه‌گذاران و مجریان باید به‌صورت دقیق تأیید شود.
   
   
5. طراحی ماژول پرداخت و تسویه امن: با توجه به تحریم‌ها و محدودیت‌های پرداخت بین‌المللی، پلتفرم باید از زیرساخت پرداخت داخلی، کیف پول دیجیتال و احتمالاً ریال دیجیتال برای تسویه استفاده کند.
   
   
6. طراحی مدل توکنیزه‌سازی (Tokenization): هر پروژه می‌تواند با انتشار توکن اختصاصی، میزان مالکیت یا سهم از سود را برای سرمایه‌گذاران مشخص کند. طراحی این مدل نیازمند ساختار حقوقی و فنی منسجم است.
   
   
7. حفظ شفافیت و حریم خصوصی: تراکنش‌ها باید روی زنجیره ثبت شوند تا شفاف باشند، اما داده‌های شخصی کاربران با رمزنگاری پیشرفته محافظت شوند.
   
   

فازهای عملیاتی پیشنهادی:

• فاز ۱: تحقیق در مدل‌های جهانی Crowdfunding غیرمتمرکز و تحلیل تطبیقی با چارچوب حقوقی ایران
  
  
• فاز ۲: طراحی معماری فنی سامانه، قراردادهای هوشمند و مدل داده تراکنش‌ها
  
  
• فاز ۳: توسعه ماژول‌های KYC/KYB، کیف پول و تسویه هوشمند
  
  
• فاز ۴: طراحی رابط کاربری و داشبورد نظارت برای نهادهای مالی و کاربران
  
  
• فاز ۵: تست امنیت، ارزیابی عملکرد و اجرای پایلوت با چند پروژه منتخب
  
  

 

نوآوری محصول نسبت به محصولات مشابه در کشور/شرکت

1. اولین پلتفرم بومی Crowdfunding غیرمتمرکز در ایران: برخلاف مدل‌های فعلی که متمرکز هستند، این سامانه با فناوری بلاک‌چین شفافیت کامل در تخصیص منابع را فراهم می‌کند.
   
   
2. استفاده از قراردادهای هوشمند خوداجرا: وجوه سرمایه‌گذاران فقط در صورت تحقق اهداف پروژه آزاد می‌شود، بدون دخالت انسانی.
   
   
3. توکنیزه‌سازی مالکیت پروژه‌ها: هر پروژه می‌تواند توکن اختصاصی منتشر کند که بیانگر سهم سرمایه‌گذار از سود یا مالکیت در طرح باشد.
   
   
4. ادغام با ریال دیجیتال و زیرساخت پرداخت داخلی: به جای ارزهای خارجی، پرداخت‌ها با ریال دیجیتال یا کیف پول بومی انجام می‌شود.
   
   
5. سیستم اعتبارسنجی و امتیازدهی شفاف: با استفاده از داده‌های عملکردی پروژه‌ها، سیستم به‌صورت پویا ریسک هر طرح را محاسبه و به کاربران اعلام می‌کند.
   
   
6. پشتیبانی از مدل‌های مختلف تأمین مالی: از جمله سرمایه‌گذاری در ازای پاداش (Reward-based)، سهام (Equity-based)، و وام (Lending-based).
   
   

مقیاس پروژه

مقیاس فنی: در فاز نخست، پروژه می‌تواند با تمرکز بر جمع‌آوری سرمایه برای پروژه‌های دانش‌بنیان و فین‌تک آغاز شود و سپس به حوزه‌های دیگر (انرژی، فرهنگی، شهری، و اجتماعی) توسعه یابد. ساختار ماژولار آن امکان اتصال به سامانه‌های مالی، نهادهای اعتبارسنجی و پرداخت را فراهم می‌کند.

مقیاس اقتصادی: سامانه می‌تواند با جذب سرمایه‌های خرد از مردم، شکاف میان ایده و سرمایه را پر کند و به رشد استارتاپ‌ها و کارآفرینی ملی کمک کند.

کاربران نهایی:

• استارتاپ‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان برای جذب سرمایه
  
  
• سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی برای مشارکت در طرح‌های نوآورانه
  
  
• نهادهای نظارتی برای پایش سلامت پروژه‌ها و تراکنش‌ها
  
  
• شرکت‌های فین‌تک، بانک‌ها و صندوق‌های جسورانه برای همکاری در پلتفرم
  
  

تأثیر کلان:

• افزایش شفافیت و اعتماد عمومی در فرایند سرمایه‌گذاری
  
  
• تقویت سرمایه‌گذاری جمعی در طرح‌های فناورانه
  
  
• تسهیل دسترسی کسب‌وکارهای کوچک به منابع مالی
  
  
• توسعه بازار مالی دیجیتال کشور و کاهش وابستگی به نظام بانکی سنتی
  
  

 

جمع‌بندی فازبندی پیشنهادی پروژه

فاز	عنوان فاز	خروجی کلیدی	نوع فعالیت
۱	تحقیق تطبیقی مدل‌های جهانی Crowdfunding غیرمتمرکز	گزارش تحقیق و مدل مفهومی بومی	Research
۲	طراحی معماری فنی و مدل داده تراکنش‌ها	نقشه فنی، قراردادهای هوشمند و پروتکل ارتباطی	Design
۳	توسعه ماژول‌های KYC/KYB و کیف پول دیجیتال	زیرساخت احراز هویت و تسویه امن	Development
۴	طراحی داشبورد و رابط کاربری سامانه	پلتفرم عملیاتی برای کاربران و ناظران	Implementation
۵	تست امنیت، ارزیابی عملکرد و استقرار پایلوت	گزارش ارزیابی و مدل تجاری قابل استقرار	Validation

ملاحظات چارچوب پروپوزال ارسالی:

نگاه ماژولار و فازبندی:

به توجه به نوع تامین مالی پروژه که مبتنی بر اعتبار مالیاتی بانک مرکزی که عطف به تفاهم نامه بانک مرکزی و معاونت علمی ریاست جمهوری است، پروپوزال تهیه شده باید ساختار فازبندی شده و ماژولار داشته باشد و برای بازه زمانی یک ساله طراحی شده باشد و از سوی دیگر خروجی های هر فاز یا ماژول قابل اندازه گیری و بررسی باشد. از این رو ساختار فازبندی پیشنهادی در RFP موجود ارائه شده است با توجه به دانش و تجربه شرکت ارسال کننده پروپوزال، قابلیت بهبود و اصلاح دارد.

نگاه مالی مبتنی بر تحقیق و توسعه:

باتوجه به ماهیت R&D این پروژه و اهمیت سهم تحقیق برای نوآوری نسبت به راهکارهای موجود در بازار یا نمونه های بین المللی، باید بیش از 40 درصد ارزش پروژه باید برای مصارف مربوط به تحقیقات مورد نیاز برای توسعه محصول باشد. میزان سطح نوآوری و بخشی از محصول / پروژه که نسبت به راهکارهای حال حاضر نوآورانه است، تصریح و شفاف شود.

سرفصل هزینه کرد موردپذیرش:

باتوجه به نوع تامین مالی پروژه، باید محل مصرف منابع تامین شده عطف به آیین نامه های معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برای پروژه های R&D در موضوعات ذیل باشد:

• تهیه و اجاره فضای کار اختصاصی تحقیق و توسعه: هزینه اجاره فضای تحقیق و توسعه با اولویت استقرار در زیست بوم نوآوری متناسب با پروژه تحقیق و توسعه

• ماشین آلات و تجهیزات: معادل استهلاک سالیانه ماشین آلات و تجهیزات در صورتی که نصب و راه اندازی شده باشد.

• نیروی انسانی : معادل حقوق و مزایای مندرج در لیست بیمه تامین اجتماعی برای نیروی انسانی مستقیم در پروژه های تحقیق و توسعه تا سقف حداکثر دستمزد مشمول کسر حق بیمه 

• مواد اولیه و قطعات مصرفی : مواد اجزاء و قطعات به میزان متناسب برای تولید آزمایشی به تعداد محدود برای ساخت نمونه اولیه و به میزان به کار رفته برای ساخت واحد آزمایشی

• تاییدیه ها و استانداردها: 

• هزینه آزمون ها و تست ها برای تحقیق و توسعه 

• استانداردهای ویژه و اختصاصی بر روی محصولات و خدمات مرتبط با پروژه مورد نظر 

• هزینه ثبت پتنت بین المللی  

• همکاری فناورانه: هزینه کرد قرارداد با شرکت های دانش بنیان و فناور دانشگاه ها و مراکز پژوهشی با تایید دبیرخانه و در چارچوب سرفصل های مورد تایید هزینه کرد در پروژه های تحقیق و توسعه

در پروپوزال ارسالی، پیشنهاد کلی نسبت به ساختار هزینه اعلام گردد.

 

تدقیق فازهای عملیاتی و ساختار هزینه کرد پس از ارزیابی شرکت های درخواست دهنده، با مشارکت ذینفعان بانک مرکزی و ناظران پروژه در همکاری با شرکت انجام خواهد شد.