شرح مسئله و اهداف شرکت برای تعریف پروژه

با گسترش فعالیت‌های استخراج رمزارز در ایران، سهم قابل توجهی از مصرف انرژی کشور به این حوزه اختصاص یافته و هم‌زمان، ردیابی و شفاف‌سازی درآمدهای حاصل از استخراج رمزارز به یکی از چالش‌های اصلی نهادهای نظارتی و مالی تبدیل شده است. بسیاری از مزارع استخراج و افراد حقیقی، بدون ثبت رسمی یا پرداخت مالیات، از برق یارانه‌ای استفاده کرده و درآمدهای ارزی خود را خارج از نظارت مالی کشور نگهداری می‌کنند.

در حال حاضر، فرآیند نظارت بر استخراج رمزارزها در ایران به‌صورت پراکنده و غیرسیستمی انجام می‌شود. فقدان زیرساخت داده‌ای برای شناسایی و تحلیل فعالیت‌های غیرمجاز باعث شده نظارت بر تولید و فروش رمزارزها با خطای بالا و تأخیر انجام شود.

هدف از تعریف این پروژه، طراحی و پیاده‌سازی سامانه کشف تخلف درآمد استخراج رمزارز در قالب یک پلتفرم RegTech (فناوری تنظیم‌گری هوشمند) است تا با بهره‌گیری از فناوری‌های بلاک‌چین، تحلیل داده، و هوش مصنوعی بتواند الگوهای مشکوک استخراج، درآمدهای غیرشفاف و انحراف از مجوزهای رسمی را به‌صورت خودکار شناسایی کند.

اهداف کلان پروژه عبارت‌اند از:

• شناسایی مزارع استخراج فعال غیرمجاز از طریق تحلیل داده‌های انرژی، شبکه و تراکنش‌های بلاک‌چین
  
  
• تحلیل جریان درآمدی کیف پول‌های مرتبط با استخراج و ردیابی فروش رمزارز تولیدی
  
  
• تشخیص تخلفات مربوط به استفاده از برق یا انرژی یارانه‌ای
  
  
• ایجاد سامانه هشداردهی هوشمند برای نهادهای نظارتی و مالیاتی
  
  
• فراهم‌سازی داده‌های قابل استناد برای محاسبه مالیات و برخورد قانونی با تخلفات
  
  

چالش‌های فنی و تخصصی پروژه

1. تحلیل داده‌های چندمنبعی برای شناسایی فعالیت‌های استخراج: داده‌های مربوط به مصرف انرژی، شبکه برق، تراکنش‌های بلاک‌چینی و سوابق صرافی‌ها باید در یک بستر تحلیلی تجمیع شود. طراحی زیرساخت داده‌محور برای هم‌پوشانی این منابع، نخستین چالش پروژه است.
   
   
2. تشخیص الگوهای غیرعادی مصرف انرژی: الگوریتم‌های یادگیری ماشین باید بتوانند الگوهای مصرف برق یا انرژی مشابه با مزارع استخراج را در مناطق مختلف شناسایی کنند. استفاده از داده‌های IoT و شبکه‌های هوشمند برق ضروری است.
   
   
3. تحلیل تراکنش‌های زنجیره‌ای (On-chain Analytics): توسعه مدل‌هایی برای شناسایی کیف پول‌هایی که درآمد حاصل از استخراج را دریافت یا به فروش می‌رسانند، بر پایه الگوریتم‌های تشخیص خوشه (Clustering) و تحلیل الگوهای تکرارشونده تراکنش‌ها.
   
   
4. تشخیص تطبیق میان استخراج‌کنندگان و تراکنش‌های مالی: ایجاد سیستم تطبیق (Matching Engine) برای پیوند بین داده‌های برق، IP شبکه و آدرس‌های کیف پول جهت شناسایی تخلفات احتمالی.
   
   
5. چالش حقوقی در اثبات تخلف و محاسبه درآمد واقعی: پروژه باید ماژولی برای تخمین درآمد واقعی بر اساس نرخ جهانی رمزارز و نرخ هش دستگاه‌ها طراحی کند تا مبنای محاسبه دقیق درآمد و تخلف قرار گیرد.
   
   
6. حفظ حریم خصوصی و امنیت داده: با توجه به حساسیت داده‌های انرژی و مالی، ذخیره و تحلیل باید به‌صورت رمزنگاری‌شده و مطابق با الزامات امنیت ملی انجام گیرد.
   
   

فازهای عملیاتی پیشنهادی:

• فاز ۱: تحقیق در مدل‌های جهانی نظارت بر استخراج رمزارز و تحلیل تجارب RegTech
  
  
• فاز ۲: طراحی مدل داده و معماری تحلیلی چندمنبعی (انرژی، شبکه، بلاک‌چین)
  
  
• فاز ۳: توسعه الگوریتم‌های کشف تخلف با هوش مصنوعی و تحلیل زنجیره
  
  
• فاز ۴: طراحی داشبورد نظارتی و سامانه هشداردهی برای نهادهای ذی‌ربط
  
  
• فاز ۵: تست، ارزیابی دقت تشخیص، و استقرار در مقیاس سازمانی
  
  

نوآوری محصول نسبت به محصولات مشابه در کشور/شرکت

1. اولین سامانه جامع کشف تخلف استخراج رمزارز در ایران: این پروژه نخستین تلاش برای ایجاد زیرساخت تنظیم‌گری هوشمند در حوزه استخراج است که بر پایه تحلیل داده و هوش مصنوعی عمل می‌کند.
   
   
2. ادغام داده‌های انرژی، شبکه و بلاک‌چین: نوآوری اصلی پروژه در طراحی مدلی است که داده‌های مصرف انرژی را با تراکنش‌های زنجیره‌ای تلفیق می‌کند تا فعالیت‌های غیرمجاز به‌صورت خودکار شناسایی شوند.
   
   
3. تحلیل بلادرنگ درآمد استخراج: سامانه با استفاده از نرخ لحظه‌ای رمزارزها، توان هش شبکه و تاریخچه استخراج، می‌تواند درآمد احتمالی هر مزرعه را برآورد و تخلفات مالیاتی را تشخیص دهد.
   
   
4. پشتیبانی از مدل یادگیری مستمر (Adaptive Learning): الگوریتم‌ها به‌صورت خودکار با داده‌های جدید به‌روزرسانی می‌شوند تا دقت شناسایی تخلف افزایش یابد.
   
   
5. ایجاد گزارش‌های قابل استناد حقوقی: خروجی سامانه شامل گزارش‌های تحلیلی و مدارک قابل ارائه به نهادهای مالیاتی، قضایی و تنظیم‌گر است.
   
   
6. امکان اتصال با سامانه‌های انرژی و مالیاتی کشور: سامانه قابلیت ادغام با داده‌های وزارت نیرو، سازمان امور مالیاتی و بانک مرکزی را خواهد داشت.
   
   

مقیاس پروژه

مقیاس فنی: در فاز نخست، پروژه به‌صورت پایلوت در چند استان صنعتی با تمرکز بر مناطق دارای مصرف بالای برق اجرا می‌شود. سپس در سطح ملی و با پوشش تمامی مشترکان صنعتی و تجاری قابل استقرار است.

مقیاس اقتصادی: این سامانه می‌تواند علاوه بر جلوگیری از تخلفات گسترده در مصرف برق، سالانه میلیاردها تومان درآمد مالیاتی جدید ایجاد کند و زمینه توسعه نظارت هوشمند در اقتصاد رمزارزی کشور را فراهم آورد.

کاربران نهایی:

• سازمان امور مالیاتی کشور برای محاسبه مالیات استخراج
  
  
• وزارت نیرو برای ردیابی مصرف غیرمجاز انرژی در استخراج
  
  
• بانک مرکزی و نهادهای نظارتی برای تحلیل جریان درآمدی رمزارز
  
  
• مراکز امنیتی و قضایی برای شناسایی فعالیت‌های غیرمجاز استخراج
  
  

تأثیر کلان:

• افزایش شفافیت در حوزه رمزارز و جلوگیری از فرار مالیاتی
  
  
• کنترل مصرف غیرمجاز انرژی در مزارع استخراج
  
  
• کمک به تصمیم‌سازی‌های کلان اقتصادی در حوزه رمزارز
  
  
• توسعه زیرساخت رگ‌تک و نظارت فناورانه در کشور
  
  

جمع‌بندی فازبندی پیشنهادی پروژه

فاز	عنوان فاز	خروجی کلیدی	نوع فعالیت
۱	مطالعه تطبیقی مدل‌های جهانی نظارت بر استخراج	گزارش تحقیق و معماری مفهومی RegTech	Research
۲	طراحی مدل داده و معماری تحلیلی چندمنبعی	نقشه فنی داده‌های انرژی، شبکه و بلاک‌چین	Design
۳	توسعه الگوریتم‌های کشف تخلف با هوش مصنوعی	موتور تحلیل و تشخیص درآمد غیرمجاز	Development
۴	طراحی داشبورد نظارتی و سامانه هشداردهی	پلتفرم مانیتورینگ و گزارش‌دهی آنی	Implementation
۵	تست، ارزیابی دقت و استقرار در مقیاس ملی	گزارش عملکرد و مدل تجاری قابل استقرار	Validation

ملاحظات چارچوب پروپوزال ارسالی:

نگاه ماژولار و فازبندی:

به توجه به نوع تامین مالی پروژه که مبتنی بر اعتبار مالیاتی بانک مرکزی که عطف به تفاهم نامه بانک مرکزی و معاونت علمی ریاست جمهوری است، پروپوزال تهیه شده باید ساختار فازبندی شده و ماژولار داشته باشد و برای بازه زمانی یک ساله طراحی شده باشد و از سوی دیگر خروجی های هر فاز یا ماژول قابل اندازه گیری و بررسی باشد. از این رو ساختار فازبندی پیشنهادی در RFP موجود ارائه شده است با توجه به دانش و تجربه شرکت ارسال کننده پروپوزال، قابلیت بهبود و اصلاح دارد.

نگاه مالی مبتنی بر تحقیق و توسعه:

باتوجه به ماهیت R&D این پروژه و اهمیت سهم تحقیق برای نوآوری نسبت به راهکارهای موجود در بازار یا نمونه های بین المللی، باید بیش از 40 درصد ارزش پروژه باید برای مصارف مربوط به تحقیقات مورد نیاز برای توسعه محصول باشد. میزان سطح نوآوری و بخشی از محصول / پروژه که نسبت به راهکارهای حال حاضر نوآورانه است، تصریح و شفاف شود.

سرفصل هزینه کرد موردپذیرش:

باتوجه به نوع تامین مالی پروژه، باید محل مصرف منابع تامین شده عطف به آیین نامه های معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برای پروژه های R&D در موضوعات ذیل باشد:

• تهیه و اجاره فضای کار اختصاصی تحقیق و توسعه: هزینه اجاره فضای تحقیق و توسعه با اولویت استقرار در زیست بوم نوآوری متناسب با پروژه تحقیق و توسعه

• ماشین آلات و تجهیزات: معادل استهلاک سالیانه ماشین آلات و تجهیزات در صورتی که نصب و راه اندازی شده باشد.

• نیروی انسانی : معادل حقوق و مزایای مندرج در لیست بیمه تامین اجتماعی برای نیروی انسانی مستقیم در پروژه های تحقیق و توسعه تا سقف حداکثر دستمزد مشمول کسر حق بیمه 

• مواد اولیه و قطعات مصرفی : مواد اجزاء و قطعات به میزان متناسب برای تولید آزمایشی به تعداد محدود برای ساخت نمونه اولیه و به میزان به کار رفته برای ساخت واحد آزمایشی

• تاییدیه ها و استانداردها: 

• هزینه آزمون ها و تست ها برای تحقیق و توسعه 

• استانداردهای ویژه و اختصاصی بر روی محصولات و خدمات مرتبط با پروژه مورد نظر 

• هزینه ثبت پتنت بین المللی  

• همکاری فناورانه: هزینه کرد قرارداد با شرکت های دانش بنیان و فناور دانشگاه ها و مراکز پژوهشی با تایید دبیرخانه و در چارچوب سرفصل های مورد تایید هزینه کرد در پروژه های تحقیق و توسعه

در پروپوزال ارسالی، پیشنهاد کلی نسبت به ساختار هزینه اعلام گردد.

 

تدقیق فازهای عملیاتی و ساختار هزینه کرد پس از ارزیابی شرکت های درخواست دهنده، با مشارکت ذینفعان بانک مرکزی و ناظران پروژه در همکاری با شرکت انجام خواهد شد.